Haber Detayı
23 Nisan 2018 - Pazartesi 18:40 Bu haber 5678 kez okundu
 
Uygarlığın belleği kütüphaneler
KÜLTÜR SANAT Haberi
Uygarlığın belleği kütüphaneler

Dünyanın en büyük 10 kütüphanesi yarım milyardan fazla kayıtlı esere ev sahipliği yapıyor. Farklı dillerde ve farklı coğrafyalarda üretilen insanlığın ortak kültürel belleği kütüphanelerin anıtsal yapıları içinde muhafaza ediliyor. Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve Kültür Örgütü UNESCOʹnun 1995ʹte aldığı kararla her yıl 23 Nisan Dünya Kitap ve Telif Hakkı Günü, 23 Nisanʹı içine alan hafta ise Kütüphaneler Haftası olarak kutlanıyor. Alman zanaatkar Johannes Gutenbergʹin 15. yüzyıl ortalarında keşfettiği hareketli mürekkep baskı makinesi, insanlık tarihinde çığır açan bir buluş oldu. Matbaa makinasının icadıyla birlikte o güne kadar yalnızca el yazması olarak veya tek kalıplık statik baskı olarak üretilip çoğaltılabilen yazılı eserler, artık mekanik olarak basılıp çoğaltılabiliyordu. Keşif, yazılı eserlerin geniş kitlelere ulaşmasını sağlacaktı. Bu, hem haberleşme hem de eğitim alanında köklü sonuçlar doğran bir atılımdı. Matbaanın icadı modernitenin en önemli kilometre taşı oldu. Basılı kitap bu yeni çağın ikonik formu olarak insanlık birikiminin aktarıldığı mecra haline geldi. Yazılı eserlerin ve yönetime ait kayıtların saklandığı kütüphane ve arşivler ilk çağdan beri uyarlığının önemli bir parçasıydı. Matbaanın yaygınlaşmasıyla birlikte kütüphane kamusal bir anlam kazandı, sistematik olarak örgütlenmesi gereken bir kurum haline geldi. Modern çağda merkezi ve yerel yönetimler, eğitim, bilim ve kültür kurumları kütüphaneler kurmayı ve sürdürmeyi ödev haline getirdi. Bugün giderek gelişen dijital kayıt ve arşiv teknolojileri fiziksel kayıt mantığını artık önemsizleştirmeye başlasa da, kütüphaneler hala ülkelerin uygarlık birikiminin, bilgi ve kültür seviyesinin derinliğini gösteren kurumlar olmayı sürüdürüyor. Bağımsızlığın sembolü: ABD Kongre Kütüphanesi Dünya kütüphanelerin kendi yayınladığı raporlar ve verdikleri resmi bilgilere göre, ABDʹdeki Kongre Kütüphanesi bugün dünyanın en büyük koleksiyona sahip. Ülkede basılan ve yayınlanan her kitap ve basılı eserin bir nüshasının bulundurulmasının zorunlu olduğu ˮdevlet arşiviˮ statüsündeki kütüphanenin koleksiyonu 167 milyondan fazla malzeme içeriyor. Koleksiyonda 39 milyondan fazla kitap ve diğer basılı materyal, 3,6 milyon görüntü ve ses kaydı, 14,8 milyon fotoğraf, 8,1 milyon müzik notası ve 72 milyon el yazması bulunuyor. Kütüphane binasındaki kitap raflarının uzunluğu 1348 kilometreye ulaşıyor. Ülkenin en eski federal kurumu olan kütüphane 1800ʹde kuruldu. Kütüphanenin bulunduğu meclis binası 1814ʹte, İngilizler tarafından yakıldı. Yangın sırasında kütüphanenin ilk nüvesini oluşturan 3 bin parçalık koleksiyon tahrip oldu. Ertesi yıl Kongre ülkenin kurucu önderlerinden Thomas Jeffersonʹın 6 bin 487 kitaptan oluşan kişisel kütüphanesini satın alarak Kongre Kütüphanesini yeniden kurdu. Majestelerinin arşivi: British Library İngiliz ulusal kütüphanesi British Library 150 milyondan fazla eseri barındıran koleksiyonuyla dünyanın en büyük ikinci kütüphanesi olarak biliniyor. Karl II. Georgeʹun talimatıyla 1753ʹte kurulan British Museumʹun bir parçası olan, 1972ʹde çıkarılan yasayla müzeden ayrılan kütüphanenin koleksiyonunda el yazmaları, haritalar, gazete ve dergi nüshaları, çizimler, müzik notaları, ses kayıtları ve patent belgeleri bulunuyor. Kütüphanede ayrıca 8 milyon parçalık pul koleksiyonu da mevcut. Kütüphane binasındaki kitap raflarının uzunluğu 625 kilometreyi aşıyor. Her yıl koleksiyona eklenen 3 milyon kitap için 12 kilometre ilave raf yapılması gerekiyor. Dünyaʹnın en büyük kent kitaplığı: New York Halk Kütüphanesi Dünyanın en büyük kent kütüphanesi olan, 1985 yılında kurulan New York Halk Kütüphanesi, 55 milyon kitaplık koleksiyona ev sahipliği yapıyor. Merkezi New Yorkʹun 42. Caddesiʹndeki ikonik binada bulunan kütüphane, 3 araştırma merkezi ve 88 mahalle şubesiyle yılda 17 milyondan fazla kişiye hizmet veriyor. Kuzey Amerikaʹnın mirası: Kanada Ulusal Kütüphanesi ve Arşivleri Kanadaʹnın doğrudan Birleşik Krallık yönetiminde olduğu 1872ʹde Dominyon Arşivleri adıyla kurulan resmi arşiv dairesi 1912ʹde Kanada Kamu Arşivleri, 1987ʹde Kanada Ulusal Arşivleri adını aldı. Arşiv dairesi 2004ʹte, 1953ʹte kurulan Kanada Ulusal Kütüphanesi ile birleştirildi. 54 milyon parçalık koleksiyona ev sahipliği yapan yeni kurumun misyonu ˮşimdiki ve gelecek kuşaklar için Kanadaʹnın belge mirasının korunmasıˮ olarak tarif ediliyor. ˮLeninkaˮ: Rus Devlet Kütüphanesi  Rusyaʹnın ˮdevlet arşiviˮ statüsündeki Moskovaʹdaki Rus Devlet Kütüphanesi 43 milyon parça kitap ve arşiv malzemesine ev sahipliği yapıyor. Rusça dışında 247 farklı dildeki belge içeren kütüphane 1862 yılında kapılarını açtı. ˮLeninkaˮ olarak anılan kütüphane özel harita, müzik, ses kaydı, nadir eser ve bilimsel tez koleksiyonlarını barındırıyor. ˮHakikat özgürleştirirˮ: Japonya Ulusal Meclis Kütüphanesi Japon Ulusal Meclis Kütüphanesi, 1890ʹda kurulan Japon İmparatorluk Meclisiʹnin farklı kamaralarına ait 2 kütüphane ile 1872ʹde kurulan Japon İmparatorluk Kütüphanesiʹnin mirasçısı olarak 1948ʹde kuruldu. Arşivinde 41 milyondan fazla eser olan kütüphanenin giriş duvarında Yunanca ve Japonca olarak ˮHakikat özgürleştirirˮ ifadeleri dikkati çekiyor. Kütüphanenin misyonunu ˮkanun koyuculara kamu politikalarında doğru yol gösterecek kaynakları sağlamakˮ olarak ifade ediliyor. Dünyaʹnın en büyük el yazmaları koleksiyonu: Fransa Ulusal Kütüphanesi Geçmişi 14. yüzyılda Kral V. Georgeʹun Louvre Müzesi içinde kurduğu yazma eseleri koleksiyonuna dayanan Fransa Ulusal Kütüphanesi 40 milyon eserle dünyanın en büyük kütüphaneleri arasında yer alıyor. Parisʹte bulunan kütüphane, 1996ʹda Richelieu sokağındaki tarihi binasından François Mitterrand Kütüphanesi olarak adlandırılan bugünkü 4 kanatlı modern binasına taşındı. Kütüphane dünyanın en büyük orta çağ ve modern dönem el yazmaları koleksiyonuna ev sahipliği yapıyor. Koleksiyonda orta çağ divanlarından şövalye romanlarına, doğu edebiyatından dini yazmalara, antik tarihten bilim tarihine, Pascal, Diderot, Apollinaire, Proust, Colette ve Sartre gibi edebiyatçıların defterleri ve el yazısı notlarına kadar çok çeşitli arşiv malzemesi bulunuyor. 5 bine yakın Antik Yunan el yazmasına ev sahipliği yapan kütüphane bu alanda dünyanın önde gelen başvuru kaynağı konumunda. Rus Aydınlanmasının öncüsü: Rus Ulusal Kütüphanesi Rusyaʹnın St. Petersburg kentinde bulunan Rus Ulusal Kütüphanesi 36 milyondan fazla esere ev sahipliği yapıyor. Kütüphane, Rus Devlet Kütüphanesinin ardından ülkenin en büyük ikinci kütüphanesi. Kütüphane 1795ʹte Çariçe Katerina tarafından kuruldu. Kütüphanenin nüvesini Rusların 1794ʹde ele geçirdiği Polonyaʹda Katolik rahip Józef Andrzej Załuski tarafından kurulan, Avrupaʹnın ilk halk kütüphanesi olan Zaluski Kütüphanesiʹydi. Avrupa dillerindeki temel eserleri içeren 420 bin parçalık koleksiyon 19. yüzyıldaki Rus Aydınlanmasına zemin hazırladı. Uzak Doğuʹnun mistik hafızası: Çin Ulusal Kütüphanesi Çin Ulusal Kütüphanesi, ilk kez 1909ʹda Çing Hanedanın batılılaşma reformları kapsamında Pekin İmparatorluk Kütüphanesi adıyla kuruldu. Çing Hanedanının 1911ʹde devrilip Çin Cumhuriyetiʹnin kurulmasından bir yıl sonra 1912ʹde hizmete açılan kütüphane, çeşitli rejim değişiklikleri altında bugüne kadar faaliyetini sürdürdü. Kütüphanenin koleksiyonunda Çince antika kitaplar ve el yazmalarının yanı sıra Şang hanedanından kalma, eski çağ müneccimlerin onlara bakarak kehanetlerde bulunduğu kemik ve kabuk parçaları gibi mistik bir dünya görüşünü yansıtan nadir parçalar da bulunuyor. Hispanik dünyanın kaydı: İspanya Ulusal Kütüphanesi 33 milyondan fazla eserin bulunduğu İspanya Ulusal Kütüphanesi, dünyanın en çok konuşulan dillerinden İspanyolcanın ve Latin Amerikaʹdan Hint Okyanusuʹna uzanan geniş bir coğrafyanın el yazmalarına, basılı eserlerine ve diğer türden kayıtlarına ev sahipliği yapıyor. Kaynak: AA

Kaynak: (İHA) - İhlas Haber Ajansı Editör: Ümit Bostan
Etiketler: Uygarlığın, belleği, kütüphaneler,
Yorumlar
Haber Yazılımı